Paleolit był okresem narodzin obiektów, które możemy nazwać pierwszymi dziełami sztuki. Trwał on od ok. 2 mln lat do ok. 11000 p.n.e. Powstała wówczas sztuka, plastyka figuralna, zdobnictwo oraz ornamentacja na narzędziach.
Sztuka paleolitu osiągnęła swój szczyt ok. 40 000 r. p.n.e. Z tego okresu pochodzą kamienne figurki z wizerunkiem kobiety, którą zwykło się nazywać „Venus” bądź też „Paleolitycznymi Wenus” (m.in. „Venus z Willendorf”, „Venus z Dolní Věstonice” czy „Venus Tan-Tan”). Te niewieście postaci były nagie, otyłe i ukazywały cechy kobiece (biodra, piersi). Związane one były z kultem płodności oraz czczeniem bogini – opiekunki kobiet w okresie ciąży. Figurki te wykonywano przeważnie z kamienia, gliny lub kości. Stanowią one najstarsze na świecie dzieła sztuki. Stworzono je najprawdopodobniej na terenach Ukrainy lub Rosji. Najstarszymi z nich są: „Venus z Tan Tan” i Venus z Berekhat Ram”. W Polsce znaleziono tylko jedną taką figurkę (Wilczyce, 1999 r.). Według badań ma ona ok. 15 000 lat.
Spotkano się również z figurkami przedstawiającymi mężczyzn czy zwierzęta.
Innymi dziełami sztuki paleolitu były petroglify, czyli wyryte w skale rysunki. Stanowią one przedliterackie symbole związane z ówczesną kulturą i religią. Przenoszono w ten sposób świat tamtych plemion na naskalny, wyryty malunek. Te skalne ryty nie mają ani perspektywy (każdy obiekt przedstawiono oddzielnie), ani proporcji (np. zwierzęta mają różne wielkości). Najstarsze petroglify pochodzą z późnego, górnego paleolitu. Dziś można je ujrzeć np. na Newspaper Rock State Historic Monument (w południowym Utah w USA), w skandynawskim Häljesta (Västmanland w Szwecji) czy Bhimbetka w Indiach.
Po petroglifach zaczęto także stosować inne formy sztuki naskalnej, czyli piktogramy i ideogramy. Do tych malowideł skalnych używano już farb w postaci naturalnych barwników.
Istniała także tzw. sztuka ruchoma, czyli np. elementy stroju, ozdoby, broń, narzędzia bądź też wisiorki (z kłów). Służyła ona celom komunikacyjnym oraz dekoracyjnym. Ubiór i ozdoby ciała stanowiły powszechnie znany sposób sygnalizowania swojego pochodzenia lub też pozycji społecznej.
Sztuka paleolitu była wybuchem kreatywności naszych przodków, czyli Homo sapiens. Ówczesny człowiek nie tylko zdobył umiejętność posługiwania się najprostszymi narzędziami, ale je także zdobił. Od tej pory wraz z ewolucją naszych praprzodków ewoluowała także i sztuka.